Восiп Мандэльштам

               ВЕРШЫ


    * * *

    Маё жыцьцё сухое
    Агонь амаль даеў,
    Ня каменю затое,
    А дрэву ўзношу сьпеў.

    I лёгка ўсё i груба.
    I з аднаго бруска
    I сарцавiна дуба,
    I вёслы рыбака.

    Мясiце палям плечы,
    Крычыце, малаткi,
    Пра рай драўляны - рэчы
    Там лёгкiя такi.



    * * *

    Нi пра што ня трэба гаварыць,
    I ня варта хоць чаму вучыць,

    I самоце верыць, як сьпярша,
    Цёмная зьвярыная душа:

    Хоць чаму ня хоча навучыць,
    I зусiм ня ўмее гаварыць.

    Маладым дэльфiнам па вiрах
    У Сусьвеце сiвым гонiць страх.



    * * *

    У iмжы гукам гулкi прытулак.
    Лес прагнаў вечны страх за красу.
    Лёгкi крыж свой самотных прагулак
    Я пакорлiва зноў панясу.

    Зноўку да раўнадушнай айчыны
    Узьляцiць дзiкай качкай папрок, -
    I да змроку жыцьця я прычынны,
    Дзе самотнае ўсё як знарок!

    Грымнуў стрэл. Над азёрцам спакойным
    Крылы качак цяжэй ад смалы,
    I быцьцём зьлюстраваным падвойным
    Адурманены соснаў ствалы.

    Неба дзiўнае з водсьветам цьмяным -
    Боль, сусьвету стуманены боль -
    О, дазволь быць таксама туманным
    I цябе не кахаць мне дазволь!



    * * *


    О неба, ты мне будзеш сьнiцца звонка!
    Ня можа быць, каб ты асьлепла зблiзку,
    I дзень згарэў, як белая старонка:
    Панюшка дыму i панюшка прыску!



    * * *

    Няхай iмёны пышных гарадоў
    Слых лашчаць значнасьцю ў зьнiкомай мэце.
    Ня горад Рым жыве сярод вякоў,
    А месца чалавекава ў сусьвеце.

    Iм авалодаць тужацца цары,
    Апраўдваць войны сьвятары гатовы,
    А безь яго, як тыя сьмецьця сховы,
    Нiкчэмныя палацы й алтары.



    * * *

    Сёстры - грузь i пяшчота, аднальковыя вашы прыкметы.
    Медунiцы i восы прагна ружу сьцяжэлую ссуць.
    Чалавек памiрае. Пясок астывае нагрэты,
    I ўчарашняе сонца на чорных насiлках нясуць.
    Ах, пяшчотныя сеткi i важкiя соты!
    Камень зрушыць лягчэй, чым iмя тваё паўтарыць.
    Анiчога ў мяне акрамя аднае турботы, -
    Залатое турботы, як часу паклажу збыць.

    П'ю паветра змутнелае, як цёмныя воды нядужы.
    Плугам час узараны, i ружа зямлёю была.
    У марудным вадазвароце цяжкiя, пяшчотныя ружы,
    Ружу грузь i пяшчоту ў двайныя вянкi запляла.



    * * *

    Праз ноч шахраяў грэла сварка -
    Ў шынку гулялi ў дамiно.
    Прыйшла зь яечняю шынкарка;
    Манахi выпiлi вiно.

    На вежы ўзьелiся пачвары,
    Чый вышчарам страшнейшы рот?
    А ўраньнi казанiк паджары
    Ў палаткi заклiкаў народ.

    На рынку звадзяцца сабакi,
    Мянялы ляскае замок.
    У вечнасьцi крадзе ўсялякi,
    А вечнасьць - як марскi пясок.

    Яго губляюць панарады -
    Ён не трымаецца ў мяхах.
    I пра начлег, яму ня рады,
    Адну лухту нясе манах.



    * * *

    Забыўся слова зноў, што я хацеў сказаць.
    Сьляпая ластаўка пад ценяў столь прыб'ецца,
    На крылах зрэзаных, з празрыстымi гуляць.
    Узрушанасьцю сьпеў начны пяецца.

    Ня чутна птушак. Цьмян як сам ня свой.
    Табун сьвiтае грывамi шаўкова.
    Пусты чаўнок плыве ў траве сухой.
    Мiж конiкаў прытомнасьць трацiць слова.

    I ледзь расьце, як храм, на злосьць бядзе,
    То раптам здасца звар'яцелай Антыгонай,
    То ў ногi мёртвай ластаўкай падзе,
    З стыгiйскай ласкай i галiнкаю зялёнай.

    Вiдушчых пальцаў сорам ня вярнуць мане
    I выпуклую радасьць пазнаваньня.
    Рыданьне аанiдаў страшна мне
    I водзван, i туман, i зьзяньне!

    Ва ўладзе сьмертных i кахаць, i пазнаваць,
    Для iх i гук у ксты пральецца,
    Ды я забыўся, што хачу сказаць, -
    Душа пад ценяў столь бясплотная прыб'ецца.

    Празрыстае ўсё не аб тым цьвярдзiць,
    Бо ластаўка, сяброўка, Антыгона...
    А на губах, як чорны лёд, гарыць
    Стыгiйскага прыпамiнаньне звону.



    * * *

    Калi з ударамi ўдар сустракаецца,
    I нада мною, як кон,
    Забыўшы стому, маятнiк гайдаецца,
    I хоча быць мне лёсам ён,

    Сьпяшаецца, i груба супакоiцца,
    I выпадзе верацяно, -
    I немагчыма ўбачыцца, дамовiцца,
    I не ўхiлiцца ўсё адно.

    Узоры вострыя пераплятаюцца,
    I, ўсё шпарчэй, iмпэтней зноў,
    Атручаныя дроцiкi ўзьвiваюцца
    Ў руках адважных дзiкуноў...


    Пераклаў Рыгор Барадулiн